Techniek

F3A - C training

Winfried de Vries 1 / 17
Hoe wordt je een ‘Pattern’ piloot.?

Beetje zware titel, maar er moest toch wat boven staan! In dit verhaal heb ik een
aantal zaken op papier gezet die voor mij van belang zijn gebleken om mezelf te
verbeteren in de radiobestuurde kunstvlucht. Ik hoop hier mee ook andere mensen te
kunnen helpen, of te kunnen stimuleren.

Winfried de Vries,
Oktober 2010

Bouwstenen
Hieronder vindt je een eenvoudige beschrijving van de basis componenten die je als
wedstrijd vlieger in moet vullen. Het idee is dat je de blokke n allemaal aandacht
geeft. Maar er zit wel een vorm van invloed in de volgorde. Het heeft dus geen zin
om een ‘hoger’ blok aandacht te geven, als er nog veel te winnen is in de lagere
blokken.

Welke zijn de aandacht blokken ?

1. Model Setup
2. Stuur Techniek
3. Programma Flow
4. Precisie

Oftewel : Een goed afgesteld model, in de handen van een piloot met voldoende stuur
techniek, die zijn programma kent en met voldoende precisie kan vliegen zal hoog
eindigen.

Om hoog te eindigen op de wedstrijden is het van belang dat je tijdens je vlucht alle
argumenten achterwege laat waar de jury aanmerkingen op kan geven. De jury kan
dan niets anders doen dan hoge cijfers geven.
F3A - C training

Winfried de Vries 2 / 17

1. Model setup

Het doel van het blok ‘model setup’ is er voor te zorgen dat je model zo eenvoudi g
mogelijk vliegt. Als je model goed is getrimd neemt de noodzaak voor rare correcties
tijdens het vliegen van de figuren af. Hierdoor kan je je beter op de figuren zelf kan
concentreren.

Veel voorkomende situaties:
- te grote uitslagen (omdat men het model willen gebruiken voor hot- doggen
en wedstrijd vliegen)
- niet axiaal rollen (aileron differentiering)
- wegdraaien in meskant (Mixer op Rudder - > Elevator, Rudder - >Ailerons)
- geen rechte up/down lines (trustline van de motor)
- wegdraaien uit loopings (kromme vleugels of gewichtsprobleem)
- Motor die niet lekker doorloopt (trekt je aandacht weg)

Voor een aantal van deze setup problemen zijn op het internet zogenaamde trim-schema’s te vinden. (TrimCharts)

In het Duits : http://www.rc - network.de/magazin/artikel_06/art_06 - 099/art_099- 01.html
In het Engels: http://www.probuild- uk.co.uk/factsheets/trimchart.php

Deze trim schema’s laten je een bepaalde manouver vliegen. Aan de hand van de
gedragingen van het model kan vervolgens worden bekeken wat er moet worden
aangepast. Deze stappen doorloop je allemaal, en als je klaar bent, begin je weer
opnieuw.

Dit lijkt veel werk, maar zelfs met een paar kleine testjes en de daaropvolgende
aanpassingen kunnen je gedrag van je model enorm veranderen. In het slechtste
geval kom je er achter dat het model wat je nu vliegt niet verder te verbeteren valt.
Dan weet je dat ook en kan je gaan uitzien naar een ander model.

F3A - C training

Winfried de Vries 3 / 17

2.Stuur techniek

Met stuur techniek wordt bedoeld dat de piloot zichzelf geleerd heeft om de losse
onderdelen van het programma te vliegen. En daar zit meer in dan je denkt!

Ben je in staat om:
- tijdens een looping je vleugels consequent vlak te houden?
- een slow rol van twee kanten te vliegen met het midden van het figuur ook in
het midden van het kader…. Op één lijn dus zonder hoogte /diepte verschil…..
met gelijkmatige rolsnelheid.?
- Een stall turn te maken die geen wing - over is?
- Op de juiste manier te corrigeren voor cross - wind, wind op de kop, of een
combinatie van die twee?


De genoemde zaken zijn door training en inzicht te verbeteren.

Als je merkt dat van het hele programma wat je vliegt er één figuur is wat niet
lekker loopt, dan is dat het figuur wat je de meeste aandacht moet geven. Het is
namelijk zonde als je tijdens de wedstrijden allemaal mooie cijfers haalt, maar door
de lage score voor dat ene figuur net buiten de prijzen valt.

Onthoud dus : ‘ Je moet die figuren trainen die je nog niet goed kan vliegen’

In veel gevallen helpt het ook om in die gevallen eens hulp te zoeken van een
ervaren vlieger. Deze kan dan kijken of wat je nog niet goed doet en daar advies op
geven.

Voor jezelf kan een stic kplane van nut zijn. Door met de stic kplane in je hand het
figuur te vliegen en daarbij alle knuppelstanden hardop te zeggen programeer je als
het ware jezelf.

F3A - C training

Winfried de Vries 4 / 17

3. Programma & Flow

Het geeft je als piloot veel rust als je zelf de figuren en de ‘flo w’ van je programma
uit je hoofd kent. Het heeft echt nut om het programma domweg uit je hoofd te
leren en voor jezelf mentaal te kunnen vliegen. Zij het in gedachten, zij het met een
stic k - plane.

Op die manier kan je tijdens de trainingen ook zonder helper vliegen en ben je op de
wedstrijden beter voorbereidt op wat gaat komen.

Door de ‘flow’ goed te kennen, weet je wanneer je hoog moet zitten om een figuur
goed te kunnen vliegen ( b.v. looping voorover), of juist voldoende ruimte links en/of
rechts nodi g hebt (b.v. slowrol, rugvlucht en hoge hoed).

Maar ook zaken als hoe groot je model een looping netjes kan vliegen heeft
bijvoorbeeld invloed op de afmeting van de cubaanse – acht, de immelman, de
looping voorover , en dus ook weer de plek waar je de figur en in moet zetten.

F3A - C training

Winfried de Vries 5 / 17
4.Precisie

Met precisie laat je zien dat alle voorgaande blokken op order zijn: Je model vliegt
voorspelbaar, je bent in staat om de afzonderlijke figuren netjes te vliegen, je weet
de volgorde en de positionering. Nu wordt het tijd om de precisie toe te voegen.

Met precisie wordt in dit geval bedoeld:

- rechte lijnen waar deze horen te zitten
- gelijkmatige cirkel delen (radius)
- figuren in het midden van het kader plaatsen
- diepte constant

Pak de jury handleiding er maar bij!! Alle punten waar de jury op let in het
hoofdstukje ‘precisie’ zijn die punten die je hier moet zien te winnen.

F3A - C training

Winfried de Vries 6 / 17
Het F3A - C programma
Het F3A - C programma is bedoeld als beginners programma. Om die reden bestaat
het programma uit alleen die figuren die midden voor de jury gevlogen dienen te
worden. Na het vliegen van een figuur is de piloot vrij om te kiezen hoe hij het model
keert voor het volgende figuur.

Deze vrijheid om zelf de keerfiguren te bepalen lijkt voor de minder ervaren vlieger
in eerste instantie prettig. Maar mijn ervaring heeft geleerd dat je het F3A - C
programma pas echt goed kan vliegen als je de keerfiguren voor jezelf vastlegt en
dus iedere keer op dezelfde manier vliegt.

Het lijkt vreemd om jezelf extra te belasten met het vastleggen van de keerfiguren,
maar het voordeel wat hierbij ontstaat, is groter dan het nadeel.
Want doordat je de keerfiguren iedere keer hetzelfde vliegt, is het aanvliegen voor
de beoordeelde ‘middenfiguren’ ook constant hetzelfde. Daardoor kan je uiteindelijk
die midden figuren netter vliegen.

Kijk eens naar onderstaande alternatieve F3A - C programma, waarbij de keerfiguren
zijn vastgelegd:

1 Start Procedure

Keerfiguur: Halve omgekeerde cubaanse acht, terug naar basis lijn

2 2 loopings achterover Wind tegen

Kee rfiguur: Halve omgekeerde cubaanse acht, terug naar basis lijn

3 Rugvlucht Wind mee

Keerfiguur: Halve omgekeerde cubaanse acht, terug naar basis lijn

4 Victory rol Wind tegen

Keerfiguur: Split- S (dus halve rol, gevolgd door een halve loop)

5 Cubaanse acht Wind mee
Keerfiguur: Halve omgekeerde cubaanse acht, terug naar basis lij n
6 Hoge hoed met halve rollen Wind tegen

Keerfiguur: Halve vierkante lus met halve rol naar bovenlijn .
( trek met een ¼ lus op tot verticale stijgvlucht, vlieg een halve rol, duw
¼ lus tot horizontaal)

7 Lus voorover Wind mee

Keerfiguur: Split- S naar basislijn(dus halve rol, gevolgd door een halve
loop)

8 Dubbele immelman Wind tegen

Keerfiguur: Halve omgekeerde cubaanse acht, terug naar basis lijn

9 Langzame rol W ind mee

Keerfiguur: Halve vierkante lus met halve rol naar bovenlijn .
( trek met een ¼ lus op tot verticale stijgvlucht, vlieg een halve rol, duw
¼ lus tot horizontaal )

10 Drie slagen spin Wind tegen
11 Landing procedure Wind tegen



F3A - C training

Winfried de Vries 7 / 17
Naast de 11 figuren (inclusief start en landing) is het dus voldoende om er nog drie
figuren bij te leren om daarmee alle onvoorspelbaarheid uit het F3A - C programma te
halen . D eze extra figuren zijn dus:

- Halve omgekeerde cubaanse- acht
- Split- S
- Vierkante lus met halve rol.

Met deze drie extra figuren is het nadenken over hoe je nu weer moet keren of moet
aanvliegen verleden tijd. Het is gewoonweg iedere keer hetzelfde.

De voorgestelde keerfiguren zijn zo gekozen dat je voldoende ruimte krijgt om je
model goed op te lijnen voor het volgende te vliegen figuur.

F3A - C training

Winfried de Vries 8 / 17

Vleugels recht houden.
Een van de belangrijkste aandachtspunten bij het vliegen van figuren is de invloed
van je vleugelstand op het moment dat je met je hoogteroer gaat ‘duwen’ of
‘trekken’ . Bij een goed precisie model, zal bij het gebruik van het hoogteroer het
model alleen om de dwars- as (de denkbeeldige lijn tussen de twee vleugel tips)
draaien. Als die dwars- as precies horizontaal ligt zal het model bij het bijvoorbeeld
het vliegen van een ¼ lus precies v erticaal omhoog vliegen.

Als de dwars- as echter gekanteld is (de vleugels liggen niet horizontaal, maar b.v. de
rechter tip ligt lager) dan zal bij dezelfde ¼ lus het model niet perfect verticaal
omhoog vliegen, maar onder een hoek naar rechts . Deze afwi jking moet dan
vervolgens met richtingroer gecorrigeerd worden.

Waar dit op neer komt is dat een aileron- fout (vleugel horizontaal houden) na
gebruik van het hoogteroer door het rudder gecorrigeerd moet worden. Dit geld
zowel bij ‘trekken’ en ‘duwen’. Al s je jezelf dus vanaf het begin aanleert om
gedurende de hele vlucht de vleugel horizontaal te houden, en nog extra aandacht te
besteden voor je met het hoogteroer van koers veranderd dan scheelt dit onnodige
correcties met het richtingroer.

Coach of ‘ fi guur voorlezer ’ .
Tijdens de trainingen en op de wedstrijden zal je vaak iemand achter je hebben
staan die je figuren opleest. Deze persoon noemen we vaak ‘coach’ maar kijk eens
echt wat zijn functie is, en wat ie kan zijn.

Als je coach tijdens de vlucht alleen maar de figuren opleest, dan doet dit persoon
eigenlijk alleen maar werk wat je zelf kan doen. In het begin van dit verhaal stond al
genoemd dat je het programma domweg uit je hoofd moet kennen. Dus door je
coach alleen maar de figuren te laten ople zen heb je geen voordeel van de persoon
achter je.

Als vlieger ben je heel geconcentreerd op je model en daardoor is het lastig om het
grote geheel te blijven overzien. Met ‘groter geheel’ bedoel ik zaken als :

- plaatsing van de figuren in het kader
- diepte/afstand van de figuren
- koers t.o.v. de koerslijn
- meekijken met landen, inschatten van snelheid ,hoogte en of je boven het
veld bent.





F3A - C training

Winfried de Vries 9 / 17
Je coach heeft wel tijd om hier naar te kijken en je van informatie te voorzien over
de afwijkingen t.o.v. de ideale situatie. Hij kan dus o.a. :

- aangeven of je te diep of te dichtbij zit.
- aftellen 3…2…1… midden, zodat je op het juiste moment de figuren kan
inzetten.
- Je helpen goed naar de buitenlijnen van het kader te vliegen zodat je
optimaal gebruik maakt van de beschikbare ruimte.
- Aangeven waar je de rugvlucht, hoge hoed en slowrol moet beginnen en
eindigen.
- En proberen bij te houden waar in die vlucht de grootste missers zaten.

Even van te voren afspreken…..
Niemand vindt het leuk om kritiek te krijgen op zijn gemaakte vlucht. Als piloot weet
je zelf immers ook wel dat het altijd beter kan. Toch helpt het enorm als je een keer
samen gaat zitten met wat gelijkgestemden en afspreekt dat je van die mensen
graag hoort wat er niet lekker gaat. Degene die als coac h optreedt, hoeft namelijk
niet per se een heel goede vlieger te zijn, maar hij moet wel goed de opbouw van de
figuren snappen en kunnen aangeven waar zaken niet lekker gaan.



F3A - C training

Winfried de Vries 10/ 17
K - factor
1. Start 1
2. Twee lussen achterover 3
3. Rug vlucht 2
4. V ictory rol 4
5. Cubaanse acht 3
6. Hoge hoed met halve rollen 4
7. Lus voorover 2
8. Dubbele Immelmann 3
9. Langzame rol 4
10. Tolvlucht (3 slagen) 4
11. Landing 1
---
31


F3A - C training

Winfried de Vries 11/ 17
Pattern Trimming chart by Mike Walpole

This chart was set up for trimming a pattern plane. However, there are
quite a few sport aerobatic planes that would fly better if they were
set up like pattern planes. It's a lot easier to fly a plane that's
properly set up than a plane with all kinds of perverse mixing.
I also must give credit where credit is due, this chart comes from the
NSRCA (National Society of Radio Controlled Aerobatics) newsletter and
was submitted by Mike Chipchase of Australia. Some of this information
is repeted from the last article on trimming for aerobatics.
First let's talk about basic airplane setup. The latest pattern
designs are set up with 2.5 degrees of right thrust, 0 degrees down
thrust, .5 degrees positive incidence on the wing (root and tip, no
washout), and 0 incedence on the stab. Or, .5 ~ 1 degree downthrust
and 0 incedence on the wing. Use an incedence meter to check this, or
block the plane up on a big flat table and use a scale accurate to
1/32nd of an inch. If the plans show this information use that as a
starting point.
Control throws should be set up as shown on the plans. It's very
important each aileron to have the same throw. This should be setup
mechanically. The aileron throws should be set up the same up and
down. If the plane has split elevators make sure that each elevator
half has the same throw as the other half. I usually set the plane up
with more down elevator than up elevator. That way I'll have the same
control authority for up or down elevator. Set up the rudder with
about 30 ~ 35 degrees of throw. Of course the ailerons and the
elevator need to be gap sealed.
To start out, the CG should be placed as shown on the plans, or
about30% of the average chord. The CG can be adjusted later. Use the
placement of the radio to place or move the CG if possible. This is
better than adding unnecessary weight because light airplanes fly
better than heavy ones. Since the battery pack is the heaviest part of
the radio, its placement will have the biggest affect on the CG.
Also, laterally balance the plane. Pick it up un derneath the center of
the spinner and underneath the center of the tail. Place weight on the
light wing tip until the plane balances. Embed the weight in the wing
tip.


With all that in mind heres the chart.
------------------------------------------ ----------------------------- To test for | Test procedure
----------------------------------------------------------------------- Observations | Adjustments
F3A - C training

Winfried de Vries 12/ 17
----------------------------------------------------------------------- Control Neutrals | Fly model straight and
level
----------------------------------------------------------------------- Trim for straight and level | Adjust clevices to center
transmitter
| trims.
----------------------------------------------------------------------- Control throws | Fly model and apply full
deflection
| of each control in turn.
----------------------------------------------------------------------- Check the response of each | Aileron Hi - rate 3 rolls
in 4 sec.
control | Lo - rate 3 rolls - n 6 sec.
Elevator
| Hi - rate to give a smooth square
| co rner. Lo- rate f or a loop of
130
ft.
| diameter. Rudder Hi - rate for stall
| Lo - rate to maintain Knife edge
| flight.
------------------------------------------ -----------------------------
Decalage (incidence) | Power off vertical dive, cross wind
| any. Release controls when model
| vertical.
-------------------------------------------- ---------------------------
A. Does model continue straight | A. No adjustments
down |
B. Does model start to pull out | B. Reduce incidence
(nose up) |
C. Does model tuck in (nose | C. Increase incedenc e
down) |
-----------------------------------------------------------------------
Center of gravity | Roll model inverted
F3A - C training

Winfried de Vries 13/ 17
-----------------------------------------------------------------------
A. Lots of down elevator | A. Add weight to tail.
required to maintain level |
flight. |
B. No down elevator required to | B. Add weight to nose.
maintain level flight or |
model climbs. |
-----------------------------------------------------------------------
Tip weight, course adjustment | Fly model straight and level upright
| Check aileron trim maintains wing
| level. Roll model inverted, wings
| level. Release aileron stick.
-----------------------------------------------------------------------
A. Model does not drop a wing | A. No adjustment needed.
B. Left wing drops | B. Add weight to right tip.
C. Right wing drops | C. Add weight to left tip.
-----------------------------------------------------------------------
Side thrust | Fly model away from you into any wind
| Pull into a vertical climb (watch as
| the plane slows down.)
-----------------------------------------------------------------------
A. Model continues straight up | A. No adjustment needed.
B. Model veers left | B. Add right thrust.
C. Model veers right | C. Reduce right thrust.
-----------------------------------------------------------------------
Up/Down Thrust | Fly model on normal path into any
F3A - C training

Winfried de Vries 14/ 17
| wind. When model is straight out from
| you about 100 meters away, pull into
| a vertical climb and release the
| elevator.
-----------------------------------------------------------------------
A. Model continues straight up | A. No adjustment needed.
B. Model pulls to canopy (up) | B. Add down thrust.
C. Model pulls to belly (down) | C. Reduce down thrust.
---------------------------------------------------------------------- -
Tip weight, fine adjustment | Fly the model away from you into any
| wind and pull into a small diameter
| loop.
-----------------------------------------------------------------------
A . Model comes out wings level | A. No adjustment needed.
B. Right wing low | B. Add weight to left tip.
C. Left wing low | C. Add weight to right tip of remove
| from left tip.
-----------------------------------------------------------------------
Aileron differential | Fly model on a normal pass and do 3
| or more rolls.
-----------------------------------------------------------------------
A. Roll axis on model | A. Differential OK
centerline |
B. Roll axis off to the same | B. Increase Differential
side of model as roll |
command. |
F3A - C training

Winfried de Vries 15/ 17
C. Roll axis off to opposite | C. Decrease Dif ferential
side of model as roll cmd. |
-----------------------------------------------------------------------
Dihedral | Fly model on normal pass and roll
| into knife edge flight. Maintain
| with top rudder (do this test to the
| right and left sides)
-----------------------------------------------------------------------
A. Model does not roll out of | A. Dihedral OK.
knife edge. |
B. Model rolls in direction of | B. Reduce Dihedral
applied rudder. |
C. Model rolls opposite the | C. Increase Dihedral
rudder in both tests. |
-----------------------------------------------------------------------
Elevator Alignment. | Fly model straight away into any
| wind. Pull into an inside loop.
| Roll inverted and push into an
| outside loop.
-----------------------------------------------------------------------
A. No rolling when elevator | A. Elevators correctly aligned.
applied. |
B. Model rolls in same direction| B. Elevator half misaligned. Raise
in both tests. | half or lower the other.
C. Model rolls in opposite | C. One elevator half has more throw
directions in both tests | then the other. (Model rolls to
F3A - C training

Winfried de Vries 16/ 17
| the side with the most throw .)
| Reduce the throw on one side or
| increase it on the other side.
-----------------------------------------------------------------------
Pitching in knife edge flight | Same as di hedral test.
-----------------------------------------------------------------------
A. No pitch up or down | A. No adjustment needed.
B. Model pitches up (to canopy) | B. Alternate cures.
| 1. Move the CG aft.
| 2. Increase the wing incidence.
| 3. Drop the ailerons.
C. Model pitches down (to belly)| C. Reverse the above
-----------------------------------------------------------------------

Notes: Trimming must be down in calm conditions. Make mutiple tests
before makeing any adjustments. If any changes are made go back over
the previous steps and readjust as necessary.

Well, there it is. For the purists out there you might note that none
of these adjustments require the use of a computer radio. A well
designed, well built aerobatic plane can be set up very close to
perfect without any mixing. In fact that is one measure of a well
designed pattern plane.

I hope this helps any one out there that is interested learning
advanced aerobatics.
F3A - C training

Winfried de Vries 17/ 17



_________________________________________________________________
Mike Walpole | This space | Dit e-mailadres wordt beveiligd tegen spambots. JavaScript dient ingeschakeld te zijn om het te bekijken.
Mead Data Central| accidentally |...!uunet!meaddata!msw
Miamisburg , OH | left blank! |
(513)865 - 1086 | AMA 273066 |